โรคหัดเยอรมัน

หัดเยอรมัน หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า โรคเหือด เกิดจากเชื้อไวรัสชื่อ rubella virus มีระยะฟักตัวของโรค 12-28 วัน (เฉลี่ย 2 สัปดาห์) เป็นโรคที่มักพบในเด็กเข้าเรียน วัยรุ่น หรือวัยหนุ่มสาว

อาการ
1. มีอาการคล้ายเป็นหวัด อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ เจ็บคอ เยื่อตาอักเสบแฉะเหมือนเป็นหัด จะมีไข้ต่ำ ๆ ไม่รุนแรง หรือาจไม่ปรากฎอาการไข้เลย โดยเฉพาะในเด็ก
2. คลำพบต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณหลังหูและคอ (เชื่อไวรัสจะเพิ่มจำนวนที่นี่)
3. ต่อมา 1-5 วัน จะเริ่มมีผื่นเป็นเม็ดละเอียดสีแดง มักเริ่มขึ้นที่หน้า คอ แขนขา และกระจายทั่วตัว บางคนอาจมีอาการคันด้วย ผื่นนี้จะหายไปได้เองใน 3-4 วัน บางครั้งจึงเรียกว่า ไข้หัด 3 วัน
4. ในผู้ป่วยที่เป็นหญิงสาว อาจพบอาการปวดข้อ และข้ออักเสบด้วย

การติดต่อ
1. ติดต่อทางระบบหายใจ เชื่อไวรัสของหัดเยอรมัน จะปะปนอยู่ในน้ำมูก น้ำลาย ละอองเสมหะ
2. เชื้อไวรัส จะอยู่ในลำคอของผู้ป่วยในระยะ 1 สัปดาห์ ก่อนและหลังมีผื่นขึ้น
3. อาจพบเชื้อในเลือด ปัสสาวะ อุจจาระ ได้อีกด้วย

อันตรายของหัดเยอรมัน
1. ในหญิงมีครรภ์ ระยะ 3-4 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ ถ้ามารดาได้รับเชื้อนี้ เชื้อไวรัสจะผ่านจากมารดาไปสู่ ทารก ทางสายดะดือ ทำให้แท้งหรือเด็กในครรภ์ที่จะคลอดออกมามีความพิการแต่กำเนิดได้ เช่น ตาเป็นต้อกระจก ต้อหิน สมองเล็ก หัวใจพิการแต่กำเนิด ตับและม้ามโต หูหนวก ปัญญาอ่อน น้ำหนักตัวน้อย
2. สมองอักเสบ ซึ้งเป็นอาการแทรกซ้อนที่พบได้
3. ข้ออักเสบ ปวดข้อ มักพบในข้อใหญ่ ๆ เช่น ข้อสะโพก ข้อเข่า ข้อไหล่ อาจใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะหาย

การปฏิบัติตนเมื่อเป็นหัดเยอรมัน
1. ระยะมีไข้และออกผื่นต้องแยกของใช้ทุกชนิด ไม่ใช้ของปะปนกับผู้อื่น รวมทั้งการรับประทานอาหาร และการนอนก็ควรแยกจากคนอื่น ถ้าคันบริเวอร์ผื่น ให้ใช้ยาฝาดสมานทา เช่น คาลาไมน์โลชั่น
2. ดื่มน้ำมาก ๆ และรับประทานอาหารอ่อนย่อยง่าย และผลไม้ มาก ๆ
3. ควรนอนพักอยู่กับบ้าน เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค เด็กไม่ควรไปโรงเรียน
4. ถ้าไข้สูงมาก ไม่ลด อาจมีข้อและสมองอักเสบ ควรไปพบแพทท์โดยเร็ว

การป้องกัน
1. สตรีวัยรุ่นไป ควรได้รับการฉีดวัคซีน ป้องกันหัดเยอรมันก่อนแต่งงาน
2. ฉีดวัคซีน หัด คางทูม หัดเยอรมัน (ในเข็มเดียว) ให้เด็กอายุ 15 เดือนขึ้นไป
3. หญิงหลังคลอดบุตรใหม่ ๆ สามารถฉีดวัคซีนป้องกันโรคนี้ได้
4. เชื่อว่าคนที่เคยเป็นโรคนี้แล้ว จะมีภูมิคุ้มกันได้ตลอดชีวิต

ข้อจำกัดในการให้วัคซีน
1. ในหญิงตั้งครรภ์ หามฉีดวรรคซีนนี้
2. หญิงที่ฉีดวัคซีนป้องกันหัดเยอรมันแล้ว จะต้องคุมกำเนิดไว้ 3-6 เดือน (มีภูมิคุ้มกันได้ประมาณ 8-10 ปี) หญิงมีครรภ์ ถ้าไปสัมผัสกับเด็กที่ฉีดวัคซีนป้องกันโรคหัดเยอรมัน จะต้องไม่มีอันตรายใดๆ
3. การให้วัคซีน หลังจากสัมผัสโรคแล้ว ไม่สามารถป้องกันโรคได้